Sophie de Schaepdrijver, pardon, dr. De Schaepdrijver. Sir John Keegan, en vele anderen hebben prachtige boeken over de Eerste Wereldoorlog geschreven. Volstrekt duidelijk. De doctor heeft zelfs een geheel nieuw genre weten te stichten, of althans dit bij het grote publiek weten populair te maken: het historische document gelardeerd met flarden van verslagen van ooggetuigen, meestens de soldaten zelf. Keegan heeft een prachtig standaardwerk geschreven dat menigeen heeft weten te besmetten met het Groote Oorlogvirus.

Maar zij hebben niet een boek geschreven dat de andere overbodig maakt. Dat heeft Leo van Bergen gedaan. Ook een doctor trouwens. Historicus met als aandachtsgebied geneeskunde. Alle ooggetuigeverslagen ten spijt, dit is het boek. Weliswaar is Van Bergen van 1959 en dus zelfs van na WO II, toch weet hij zeer indringend de soldaat in de loopgraaf van de IJzer, de Vogezen, de Somme, en weet ik veel waar nog meer te beschrijven. En wel op zo’n manier dat hij er geweest moet zijn.

Wil je iets weten van de Groote Oorlog? Koop dan Zacht en Eervol. Dat vertelt het verhaal van het leven, sterven en lijden van de soldaat ginds in die tijd. Gruwelijk gedetailleerd weet hij ons mee te nemen naar de bevroren lijken die als kapstok dienen voor de jas. Details die je liever niet hoort. Spring in de modder gerust van lijk naar lijk – een solide ondergrond – maar alleen wanneer dit lijk op de buik ligt. Anders zak je daar weer in weg. En dat is niet zo fijn. Ontploffende hoofden, uitgeschoten darmen, verdwenen ledematen. Gescalpeerden die nog niet doorhebben dat ze dood zijn. Ja, dit is het verhaal. En dit is het verhaal om je voor eens en voor altijd te genezen van het romantiseren van strijd.

Drie keer heb ik het gelezen en als mijn boeken weer uitgezocht zijn pak ik het voor een vierde keer. Ademloos.

Het maakt alle andere boeken over WO I weliswaar overbodig. Maar het zou een vreemd gezicht zijn, slechts 1 deeltje over je favoriete onderwerp. Dus de andere 60 houd ik dan maar op de plank.

Gaat dat lezen!